Bardhi: Çfarë mëkati ka vendi ynë mbi të cilin vetëm kryqe e xhami ndërtojmë pa Zot dhe pa dashuri?

Madhësia: Decrease font Enlarge font
image

Teologu më eminent islam në Maqedoni, Ismail Bardhi, në intervistën për PRESS 24 thotë se radikalizmi nuk është produkt i fesë, por i kohës dhe i krizës ekonomike. Me fanatikët radikalë, konsideron, duhet të merren institucionet kompetente, e jo ata të lidhen me mësimin e fesë.

-Nëse ne fillojmë që gjithë ata budallenj, të çmendur, që dalin e bërtasin dhe luajnë me fenë i konsiderojmë si përfaqësues të Islamit radikal, kjo është diçka e palogjikshme dhe qesharake. Gjithnjë derisa feja na mëson për hallallin dhe për haramin (hallalli dhe harami/e lejuara dhe e ndaluara), ajo do të mbetet fe. Në qoftë se këtu ndihet ndonjë radikalizëm, ky është problemi ynë e jo problemi i fesë. Ne patjetër të themi se përziejmë shumë gjëra, por ju nuk jeni fajtorë për këtë. Më falni, por me çdo teolog me lesh në fytyrë dhe me armë në brez le të merret gjyqi dhe MPB dhe le të zbulojnë se kush “i prodhon” dhe kush u ndihmon atyre. Dhe,  ju lutem, ata duhet të qëndrojnë larg fesë, qoftë Islamit ose Krishterimit, për shkak se nuk kemi nevojë për njerëz të tillë, thotë profesori i teologjisë islame në intervistën për PRESS 24.

Bardhi bën apel dhe thotë se gjithë ajo që ndodh sot në botë, sidomos në Lindjen e Afërt, nuk ka kurrfarë lidhje me Islamin.

-Kjo aspak nuk ka lidhje me Islamin. Gjithë kjo çka ndodh atje është një tmerr i gjallë,  të cilin ndoshta as jomyslimanët nuk ua kanë bërë myslimanëve dhe urdhëroni ju dhe gjykoni se këta të prishur a kanë lidhje me Islamin dhe me fenë. Duket që Perëndimi ishte i dashuruar te Gadafi dhe te Sadam Huseini e të ngjashmit me ta. Ashtu siç nuk duhet të mashtrohemi se secili që bart mantel të bardhë është mjek, ashtu edhe ju nuk do të duhej të mashtroheni që secili që ka mjekër dhe që bart shall (çallmë, si të doni quajeni) është mysliman?!? Ajo çka ndodh atje është jonjerëzore, për fat të keq këto lojëra të pista janë të dhimbshme për njerëzit e zakonshëm, për gratë dhe fëmijët që enden nëpër botë, e të mos flas për keqpërdorimin e tyre, thotë Bardhi për Press 24.

Ai konsideron se bashkësitë fetare në Maqedoni, edhe BFI edhe KOM,  në thelb, me përgjegjësi të pamjaftueshme e kryejnë funksionin e tyre. Gjithnjë e më shumë janë në funksion të politikës, sesa të fesë.

-Detyrë e tyre është që ta shpjegojnë fenë, të thirrin në fe, të jenë mbi politikën, t’i paralajmërojnë edhe politikën edhe politikanët, e jo t’u nënshtrohen, siç është bërë shprehi te ne. Këto dy institucione ende nuk kanë dalë nga deliriumi i të kaluarës. Ato nuk duhet të lejojnë që çdo grupacion ta zhvlerësojë ose ta nënçmojë fenë në emër të fesë dhe të manipulojë me besimtarët. Pastaj, obligimi i tyre është që çdo ditë ta pastrojnë trurin duke e ushqyer me tekste botërore pa marrë parasysh mospajtimet. Dialogu ndërreligjioz është i rëndësishëm pikërisht për këtë shkak, si për bashkëjetesën, ashtu dhe për pastrimin e fesë në monoteizëm të pastër, thotë profesori i teologjisë islame, duke potencuar se “Ne duhet të jemi të vetëdijshëm se politika nuk ka fuqi që të krijojë zota, pa marrë parasysh se sa përpiqet që ta kristianizojë ose ta islamizojë vendin”.

Me vetëkritikë vëren se teologët e vërtetë duhet të punojnë shumë më tepër në promovimin e dialogut ndërfetar në Maqedoni.

-Tashmë që 25 vjet nuk shikojmë diçka të rëndësishme në teologji. Edhe Krishterimi edhe Islami,  për fat të keq,  nuk i ndjekin zhvillimet, ndryshimet, rreziqet që paraqiten e për të cilat teologjia është e thirrur që t’u japë përgjigje. Nuk është teologji vetëm të tjerët të na thirrin në simpoziume e ne të marrim pjesë në to vetëm si vëzhgues dhe dëgjues, njëkohësisht duke pasur shumë kërkesa aktive. Ekzistojnë shumë fenomene të cilat paraqiten në këtë kohë, kemi shumë dukuri negative, ndërsa ne heshtim, lejojmë që përgjigjja jonë për to të jetë përmes nënshtrimit tonë ndaj dëshirave të njerëzve, e kjo nuk është bazë për teologjinë, thotë në intervistën për PRESS 24 Ismail Bardhi, profesor i teologjisë islame.

PRESS 24: Maqedonia është njëra prej shumë shoqërive multikulturore dhe multi-religjioze, por njëra prej të rrallave me aspekt të theksuar të multikulturalizmit dhe të multireligjiozitetit të tillë. Sa duhet të jetë përparësi multireligjioziteti maqedonas, e sa ai në Maqedoni paraqet handikap?

PROF. BARDHI: Keni të drejtë, por të mendohet ndryshe është e pamundur: multi-religjioziteti, multikurtulaliteti, multinacionaliteti është natyrshmëri dhe njerëzi. Ne e kemi patjetër që ta pranojmë ashtu siç është. Të mendohet ndryshe do të kishte qenë,  dhe është,  veprim i keq, burimi i një mendimi të tillë është burim demonian, nuk është njerëzor. Mu për këtë do të kisha thënë se nuk kemi nevojë as të krenohemi me atë se jemi “multi-“,  për shkak se,  fundi i fundit, nuk jemi, të themi, birrari që prodhon birra, ne jemi krijesa njerëzore. Prandaj, siç mund të nënkuptohet, nuk ka vend për t’u konsideruar si handikap, në asnjë rast.

Më lejoni që të hapim disa dritare të tjera për këtë pyetje. Po, mund të themi se multikulturaliteti dhe multireligjioziteti kanë qenë dhe janë përparësi. Përse? Për shkak se ne përherë kemi qenë afër shumë civilizimeve të rëndësishme, qytetit nën Olimp dhe të Lekës së Madh, si dhe  Perandorisë Osmane, që do të thotë se kemi pasur mundësi të takohemi me religjionet ibrahimike, njëkohësisht duke shfrytëzuar edhe iluminizmin nga filozofia,  edhe atë të religjioneve qiellore. Në lidhje me këtë dua të rikujtoj se në literaturën filozofike është mjaft e njohur se filozofia greke një kohë ka qenë e vdekur, vetëm kur filloi ajo të përkthehet nga ana e intelektualëve myslimanë ajo u rilind. Që do të thotë, tërë këtë duhet ta kemi parasysh që të jemi shoqëri e shëndoshë. Tani unë nuk e di se në emër të kujt ne përpiqemi që ta mjegullojmë këtë iluminizëm, dhe mos e dhashtë Zoti ta konsiderojmë për handikap. Çka mendoni, po qe se të krishterët mbeten vetëm të krishterë,  ata a do të kishin qenë të krishterë? Ose myslimanët,  ndërkaq, të jenë vetëm myslimanë, a kishin mbetur myslimanë? Po e shihni, madje, sa qesharake është të flitet e të mendohet në këtë mënyrë.

Ne vazhdimisht e kërkojmë të kaluarën dhe,  sipas të gjitha gjasave,  edhe në këtë kohë do ta kërkojmë, edhe pse ndoshta nuk do të duhej, për shkak se vendi ynë tashmë është plot e përplot me organizata, shoqata pa Zot, me Zot, me shumë zota – tamam një kaos fetar dhe tërë kjo në emër të demokracisë. Prandaj nuk është mirë të bëhemi pre e  nacionalistëve të pafytyrë,  të cilët natë e ditë përpiqen që të na mashtrojnë me atë që jemi. Shikojeni vetëm demokracinë tonë në Maqedoni, parlamenti ynë qe 25 vjet merret me çështjen nacionale. Çfarë mëkati ka vendi ynë mbi të cilin vetëm ndërtojmë kryqe e xhami pa Zot e pa dashuri?

PRESS 24: Bashkësia Fetare Islame dhe Kisha Ortodokse Maqedonase janë dy bashkësitë më të mëdha fetare,  të cilat e bëjnë bashkë numrin më të madh të besimtarëve në Maqedoni. KOM dhe BFI a e kryejnë me përgjegjësi funksionin shoqëror të bashkësive fetare kur bëhet fjalë për gjuhën e shprehjes që e kanë në publik?

PROF. BARDHI:  Këto dy institucione gjithnjë kanë pasur dhe ende kanë rëndësi të veçantë, por për fat të keq ato sikur ta kenë humbur kontaktin me fenë, përkatësisht me Zotin e gjallë; ato e kanë harruar edhe Isain a.s. (Isusin),  edhe Muhamedin a.s., dy pejgamberët e rëndësishëm të Zotit me role të veçanta në historinë e njerëzimit. Obligimi i tyre është ta shpjegojnë fenë, të bëjnë thirrje në fe, të jenë mbi politikën, të paralajmërojnë edhe politikën edhe politikanët, e jo t’u nënshtrohen, siç është bërë shprehi te ne. Këto dy institucione ende nuk kanë dalë nga deliriumi i të kaluarës. Ato nuk guxojnë të lejojnë që çdo grupacion ta nënvlerësojë ose ta nënçmojë fenë në emër të fesë dhe të manipulojë me besimtarët. Pastaj, obligimi i tyre është që çdo ditë ta pastrojnë trurin duke u ushqyer me tekstet e shenjta, pa marrë parasysh mospajtimet. Dialogu ndërreligjioz është i rëndësishëm pikërisht për këtë shkak, si për bashkëjetesën, ashtu dhe për pastrimin e fesë në monoteizëm të pastër. Prandaj, nuk duhet të habitemi kur dëgjojmë se ndokush e ka pranuar fenë si besimtar, për shkak se feja është e tillë dhe zëri i saj është gjithnjë i gjallë.

PRESS 24: Prej nga mostoleranca e shpeshtuar ndëretnike te të rinjtë?

PROF. BARDHI: Të rinjtë janë përkujdesje e veçantë, ata për fat të keq, si të them, u shtynë në demokraci. Nuk e di se a ju kujtohet kur pas shkatërrimit të ish-Jugosllavisë njëri prej ndryshimeve kryesore që ndodhi në televizionet tona ishte paraqitja e pornografisë, madje filma të tillë filluan të paraqiteshin edhe pas orës 5 pasdite. Do të thotë, “demokraci pornografike”. Megjithatë, për shkak të seriozitetit të pyetjes, do ta kisha thënë këtë në vazhdim: zbrazëtia e madhe në kulturë, në fe, në politikë, e sidomos “koha e lirë” e tepërt janë probleme të mëdha, të cilat ne ende nuk i kuptojmë dhe nuk i adresojmë në mënyrë gjegjëse. Çka u ofrojmë ne të rinjve? Mirë është që ata nuk kanë filluar, të shprehem ashtu, që të hahen njëri me tjetrin dhe të hanë njerëz të gjallë. Pastaj, incidentet nuk duhet të stërmadhohen; sa ka njerëz të dehur që bëjnë incidente, atëherë ne do të duhej që t’i lëmë që të plasin në dehjen e tyre dhe të vdesin në atë errësirë në të cilën gjenden. Gjithsesi se ka gabime dhe lëshime, por atë çka ndodh duhet ta zgjidhë gjyqësia. E ne këtu,  për fat të keq,  nuk kemi as gjyqësi, as “ushqim të mirë” për t’i ushqyer të rinjtë që të gëzohen me kohën dhe nënqiellin ku jetojnë. Prandaj,  edhe ky paradoks te ne - të kërkohet që problemet gjyqësore t’i zgjidhë feja e për problemet fetare vendime të marrë gjyqi.

PRESS 24: A ka rrezik mostoleranca ndëretnike të transformohet në mostolerancë    ndërfetare?

PROF. BARDHI: Shikoni, pak më lart thashë se kemi zbrazëtira të mëdha dhe shoqëria, institucionet kulturore, institucionet fetare, si dhe ato politike, duhet të distancohen nga incidentet e këtilla dhe të mos lejojnë ato të ndodhin ose të përsëriten. Kurani i ndershëm thotë, të parafrazoj: atë çka kërkoni, do ta gjeni (ose do t’ju gjejë); kërkojeni të mirën, do ta gjeni...

PRESS 24: A kemi në Maqedoni një luftë të fshehtë ndërmjet bashkësive fetare për shënimin fetar të territorit, nëse merret parasysh ndërtimi gjithnjë e më i shpeshtë dhe masiv i simboleve dhe objekteve fetare?

PROF. BARDHI: Kur filloi ndërtimi i kryqit në Vodno, gazetarët më pyetën për mendimin tim rreth kësaj. Sa më kujtohet, atëherë thashë, edhe tani e përsëris të njëjtën gjë: çudi, çfarë serioziteti joserioz. Për fat të keq, por kjo po duket, dhe aspak nuk është mirë. Por, është interesant se në këtë “lojë” disi nuk e kam parë shumë të angazhuar Kishën; ashiqare duket se ato janë më tepër iniciativa politike sesa fetare dhe kjo më shtyn të mendoj pozitivisht dhe të them se prej kësaj nuk del gjë. Ne duhet të jemi të vetëdijshëm se politika nuk ka fuqi që të krijojë zota, pa marrë parasysh se sa përpiqet për ta kristianizuar ose për ta islamizuar vendin. Vendi është i Zotit, ne jemi të Zotit dhe nuk duhet të lejojmë një gjë të tillë. Kjo çka ndodh nuk i shkon në favor askujt, aq më pak të krishterëve.

PRESS 24: Maqedonia, si dhe pjesa më e madhe e vendeve të rajonit përjetojnë ekspansionin fetar pas periudhës komuniste të stagnimit fetar dhe të shtypjes. Pyetja ime është: bashkësitë fetare në këto 25 vjet të paraqitjes së lirë të përkatësisë fetare dhe religjioze, a ngritën besimtarë të vërtetë, apo mos krijuan ndonjë prototip të kuazi-besimtarit,  i cili,  në thelb,  është shpirtërisht i varfër?

PROF. BARDHI: Unë para disa vitesh botova një libër me titull “Kriza e teologjisë myslimane shqiptare”. Kjo “shqiptare” për të vetmin shkak se libri është shkruar në gjuhën shqipe, por përmbajtja është universale. Më vjen keq ta them se vetëm ne, maqedonasit dhe shqiptarët, jemi shumë të varfër në teologji, ne teologjinë disi e kemi vënë në frigorifer dhe për fat të keq ajo ende gjendet aty. Problemi më i madh është se çfarë teologjie mund të paraqes ajo. Sipas të gjitha gjasave, për ndonjërin ajo e prezanton fuqinë e vdekjes, varfërinë shpirtërore dhe terrin intelektual, por nuk mund të themi se nuk kemi njerëz që nuk e kuptojnë atë. Njoh, si nga njëra ashtu edhe nga tjetra proveniencë, njerëz të aftë me mendime të pastra dhe të hapur për zhvillimin e teologjisë së gjallë, teologji e cila i mundëson njerëzimit shpëtimin, lehtësimin gjatë pranimit dhe refuzimit të kërkesave të kohës. Por, gjendja momentale është për të ardhur keq. Tashmë qe 25 vjet nuk shohim diçka të rëndësishme në teologji, edhe Krishterimi edhe Islami për fat të keq nuk i ndjekin zhvillimet, ndryshimet, rreziqet që paraqiten e për të cilat teologjia është e thirrur që të japë përgjigje. Nuk është teologji vetëm të tjerët të na ftojnë në simpoziume e ne të marrim pjesë në to vetëm si vëzhgues dhe si dëgjues, duke pasur njëkohësisht shumë kërkesa aktive. Ekzistojnë shumë fenomene që paraqiten në këtë kohë, kemi shumë dukuri negative, ndërkohë që ne heshtim, lejojmë që përgjigjja jonë për to të jetë përtej nënshtrimit tonë ndaj dëshirave të njerëzve, e kjo nuk është bazë për teologjinë.

PRESS 24: Si e definoni Ju besimtarin e sotëm?

PROF. BARDHI: Do të më falni se këtu do të flas vetëm për besimtarin e proveniencës islame. Në përjashtim të, dhe në respekt të plotë ndaj besimtarëve të sinqertë, të drejtë dhe të mirë, unë shpeshherë kam shkruar (këtu mund të përmend dy shkrimet e mia, titujt e të cilëve janë mjaft indikativë: “Feja pa njeri” dhe “O Zot, të lutem, mos ma lë fenë pa kulturë dhe pa dashuri”),kam folur dhe ende e bëj të njëjtën gjë - e shoh myslimanin si besimtar pa njerëzi, si dhe pa kulturë dhe pa dashuri. Kjo është e padurueshme. Për fat të keq, një atmosferë e këtillë lëviz nën kubetë e xhamive të ndryshme. Besimtarët disi e kanë humbur komunikimin, kontaktin me Zotin. Me nënshtrimin dhe me dashurinë ndaj Tij. Kjo është një atmosferë e padurueshme dhe e palejueshme për vendin që thirret sexhde (vendi ku besimtarët myslimanë bien me ballin poshtë para Zotit). Por, kjo në asnjë rast nuk do të thotë përgjithësim; dëshmi për këtë janë konfliktet nëpër xhami, uzurpimet e disa xhamive dhe “lojërat” me armë.

Do t’ju tregoj një rast që më ndodhi në Stamboll: duke udhëtuar me autobus nëpër rrugët e Stambollit, rrugës kah fakulteti u ula dhe pranë meje ishte një burrë, gjithsesi i panjohur. E pyeta: a ndalet autobusi në lagjen “Fatih”,  ku gjendet fakulteti, e përgjigjja e tij ishte: “Duket që ju jeni i huaj!?!” E unë ju përgjigja me: “Nuk jam prej këtu.” “Prej ku je?”, më pyeti ai. “Prej Shkupi, prej Maqedonie”, iu përgjigja. “Ah”, tha, “te ju ka elvija (miq të Zotit, besimtarë të sinqertë).” “Nuk e di, besoj se janë të vdekur”, thashë.  “Jo, jo, ka, të lutem përshëndeti prej meje”, më tha. “Në rregull, të premtoj se do të shkoj te varrezat dhe do t’i përshëndes”, i thashë. Dhe, me të vërtetë, kur u ktheva në Shkup, shkova te varrezat dhe prej së largu i përshëndeta. Këtu do ta shfrytëzoj gjuhën e tij dhe do të them: po, ka njerëz të mirë, besimtarë të mirë.

PRESS 24: Islami radikal (disa nuk duan ta definojnë kështu), por ai gjithnjë e më qartë po bëhet se është i pranishëm në Maqedoni. Si ndodhi që sot të kemi situatë që me aksione policore të çlirohen nga ndikimi disa prej xhamive, të cilat me vite nuk ishin nën kontrollin e BFI-së zyrtare?

PROF. BARDHI: Nuk e di se përse kaq trembemi nga radikalizmi. Sipas meje, vetë feja nuk është dhe nuk mund të jetë radikale, për shkak se ata që akuzohen për një gjë të tillë nga dita në ditë i ndryshojnë qëndrimet e veta, paraqitjet e veta, dhe vështirë se ndokush mund t’i ndjekë rreth asaj. Ne këtu kemi nacionalizëm radikal, politikë radikale, vetë MPB është shumë radikale. Nëse mendoni se vetëm shkaku i mjekrave ndokush është radikal, unë nuk kam të drejtë të them se ekzistojnë mjekra radikale. Feja në thelbin e saj asnjëherë nuk mëson dhe nuk ka diçka të tillë. Radikalizmi nuk është produkt i fesë, por i kohës dhe i krizës ekonomike. Nëse ne fillojmë që gjithë ata budallenj, të çmendur, që dalin dhe bërtasin dhe luajnë me fenë i konsiderojmë për përfaqësues të Islamit radikal, kjo është diçka jologjike dhe qesharake. Gjithnjë derisa feja na mëson për hallallin dhe për haramin (hallalli dhe harami/e lejuara dhe e ndaluara), ajo do të mbetet fe. Nëse këtu ndihet ndonjë farë radikalizmi, ky është problemi ynë, e jo problem i fesë. Ne patjetër të themi qartë se përziejmë shumë gjëra, por ju nuk jeni fajtor për këtë. Feja si e tillë është radikale, edhe dashuria ndaj fesë është radikale, nënshtrimi ndaj Zotit është radikal, në mënyrë kategorike dhe pa dyshim. Ne nuk dëgjojmë askund se ndokush ndokënd dëshiron që me forcë ta bëjë besimtar. Nëse kjo edhe ndodh ndokund, atëherë ajo është joradikalitet radikal brenda në fe. Ajo çka ndodh janë incidente që kërkojnë shtet juridik, i cili për fat të keq nuk ekziston te ne. Ja një digresion: për vitin e ri na shurdhojnë me shashka dhe fishekzjarrë, ose çka me muzikën e zëshme, e cila nga koha në kohë dëgjohet nga koncerte të ndryshme, gazmende e të ngjashme. Për mua kjo është edhe më radikale, por ne heshtim. Do të thotë, ky term keqpërdoret, kjo është njësoj sikur të thuhet se kemi ujë radikal. Ne duhet që në mënyrë precize të definojmë krimin dhe dënimin, e jo t’i përziejmë me ndonjë farë radikalizmi të fesë. Nëse ndonjë i nënshtrohet Biblës, Kuranit, me çfarë të drejte mund ta konsiderojmë atë për radikal? Apo ju ndoshta kërkoni që vetë feja t’i dënojë besimtarët apo besimtarët ta dënojnë fenë. Këto janë gjëra të pakuptimta të kohës dhe dobësi të shtetit pa ligj dhe pa drejtësi dhe të ligjit pa shtet. Më falni, por me ndonjë teolog me lesh në fytyrë dhe me armë në brez le të merret gjyqi dhe MPB dhe le të zbulojnë se kush i “prodhon” dhe kush u ndihmon. Dhe, ju lutem, ata duhet të lihen larg fesë, qoftë Islamit ose Krishterimit, për shkak se nuk kemi nevojë për njerëz të tillë.

PRESS 24: Shumë teologë botërorë thonë se Islami sot është në krizë, ngjashëm si me Krishterimin para dhjetë shekujve, kur në turrën e drurëve ishin djegur dhe vrarë,  para së gjithash, ata që ishin përpjekur të kundërshtojnë mësimin e atëhershëm kishtar. Si e definoni Ju sot Islamin?

PROF. BARDHI:  Nuk e di se sa kemi të drejtë të themi se Islami është në krizë; nëse me atë mendoni se është në rrezik, pajtohem me ju. Por, megjithatë,  ju kisha lutur që ta hiqni konstatimin se shumë teologë botërorë thonë se Islami është në krizë. Shumica e teologëve të proveniencave të ndryshme konstatojnë, në mesin e të cilave është edhe Hans Kung, i cili është një ndër teologët udhëheqës të krishterë të shekullit 20, i cili thotë se mësimi i Islamit është gjallëri dhe shëndet. Islami është ai i cili me tërë fuqinë e mbron monoteizmin. Ai nuk njeh religjion nacional, përkatësisht mysliman; ai është i hapur; ai shumë seriozisht flet për dinjitetin e njeriut; ai pa ndalur bën thirrje që të jemi të kujdesshëm ndaj natyrës, ta pranojmë kufizimin e mendjes, fuqinë e mendjes dhe rrezikun nga mendja. Unë jam i bindur se edhe ju lexoni për ndryshimet radikale që ndodhin te disa fe, edhe atë jo në emër të Zotit,  por në emër të politikës. Këtë nuk e them për nënçmim, por si ekspert i teologjisë. Por, kjo është një temë tjetër.

Sa i takon krizës së myslimanëve, ajo është e vërtetë, myslimanët po e përjetojnë kohën sikurse hebrenjtë në Spanjë,  bashkë me myslimanët e atëhershëm, ose në kohën më të re, rasti me Holokaustin. Nuk e di, pyetja është me vend, e përgjigjja ndoshta shumë e shkurtër, saqë jam në dilemë a është kjo përgjigjja adekuate. A ka krizë në interpretimin e fesë? Sigurisht që ka, për shkak se edhe vetë myslimanët thonë se ka keqpërdorime dhe Islami tashmë një kohë të gjatë ka mbetur nën hijen e paditurisë. Kjo është dukuri e gjallë edhe në kohën tonë.

PRESS 24: Kush e keqpërdor Islamin?

PROF. BARDHI: Njeriu.

PRESS 24: Sa ajo që ndodh në Siri, në Irak, ku në emër të Islamit vritet,  ka lidhje me vet Islamin dhe me fenë?

PROF. BARDHI:  Kjo kurrsesi s’ka lidhje me Islamin. Tërë ajo çka ndodh atje është një tmerr i gjallë,  të cilin ndoshta as jomyslimanët nuk ua kanë bërë myslimanëve. Dhe,  urdhëroni ju dhe gjykoni se këta të prishur a kanë lidhje me Islamin dhe me fenë. Duket se Perëndimi ishte i dashuruar te Gadafi dhe te Sadam Huseini dhe te të ngjashmit me ta. Sikurse nuk duhet të gënjehemi se secili që bart mantel të bardhë është mjek, ashtu edhe ju nuk do të duhej të gënjeheni se secili që ka mjekër dhe bart shall (çallmë, si të doni quajeni) është mysliman!?! Ajo çka ndodh atje është jonjerëzore, për fat të keq këto lojëra të pista janë të dhimbshme për njerëzit e rëndomtë, për gratë dhe për fëmijët që enden nëpër botë, e të mos flasim për keqpërdorimin e tyre.

PRESS 24: Struktura të ndryshme të sigurisë nga Evropa me vite paralajmëronin se Maqedonia është zonë tranzitore për Islamin radikal. Këto raporte a shqyrtohen me seriozitetin e mjaftueshëm?

PROF. BARDHI:  Shumë interesant. Mos,  vallë, strukturat e sigurisë e kishin paraparë edhe përgjimin?!? Nëse e kishin paraparë, le të tregojnë; le të na ndihmojnë; por unë personalisht do t’u kisha thënë le të mbeten sa më larg prej nesh; për shkak se unë tashmë qe një kohë të gjatë dëgjoj se si thoni: vështirë për shtetin tonë, për popullin tonë, nëse i dëgjojmë këto forca dhe struktura sekrete. Ato pa u ndalur shikojnë ëndrra të këtilla, ndërsa vjedhjet, shkatërrimet, pasiguria vlojnë në mesin tonë. Hajde të kemi ne një shtet juridik dhe ligj funksional dhe le të na lënë rehat në vendin tonë të bukur me këtë njeriun tonë që ka ditur të jetojë me shekuj këtu.

PRESS 24: Ju si teolog çka do t’u kishit thënë të rinjve për atë se ç’është feja e vërtetë?

PROF. BARDHI: Feja e vërtetë është t’ia duash të afërmit atë çka e do për vete; ta kesh frikë Zotin dhe ta dish se kurrgjë nuk mund të fshihet prej tij; gjithçka do të dalë në dritë, gjithçka do të zbulohet. Gjithashtu, nuk do të jeni besimtarë gjithnjë derisa të tjerët nuk janë të sigurt nga dora juaj dhe nga gjuha juaj. Gjithashtu, imperativ i fesë është të ndihmoheni në të mirë, e jo në të keqe, në krim dhe në armiqësi.

PRESS 24: A mund religjioni ta kthejë moralin, para së gjithash te të rinjtë?

PROF. BARDHI: Shikoni, detyrë dhe obligim i parë i religjionit është të bëjë thirrje dhe të udhëzojë në besim, në moral, në sinqeritet dhe në dashuri. Këtë mund ta bëjë vetëm feja. Pikërisht për këtë ne mund të themi se nuk ka fe të keqe, të rrezikshme (kjo sidomos vlen për religjionet qiellore), por vetëm besimtarë të dobët, të këqij. Ne kishim rastin të kemi marksistë të mirë, por nuk kishim marksizëm të mirë. Këtë nuk mund ta bëjë as shkenca, për shkak se shkenca e kënaq nevojën e njeriut për të vërtetën shkencore, ndërsa feja për ngushëllim, për shpëtim nga ajo e vërtetë shkaku i Të Vërtetës.

PRESS 24: Bashkëjetesa nuk është diçka që ndërtohet nga dashuria, por megjithatë,  si të ndërtojmë shoqëri në të cilën respekti ndaj Kuranit dhe Biblës, ndaj kryqit dhe xhamisë do të jetë interes i përbashkët?

PROF. BARDHI:  Patjetër të them se nuk më pëlqen filozofia juaj në këtë pyetje, edhe pse realiteti për fat të keq është i tillë. Por, unë do të kisha shtuar se realitetit të këtillë mund t’ia shtojmë ngjyrën e dashurisë. Kështu që, megjithatë, realiteti është i tillë siç është, deshëm ne ose jo që ta shohim këtë. Feja islame që nga fillimi i saj ka dëshmuar se i respekton Krishterimin dhe Judaizmin, me një fjalë religjionet monoteiste, por edhe pabesimtarët, për shkak se të besosh ose të mos besosh është çështje personale; feja nuk ka të drejtë të shfrytëzojë fuqinë në diçka me të cilën do ta kishte mohuar vetveten. Është shkruar shumë, është folur shumë rreth kësaj, por e mira konkrete është që ne ta respektojmë shoqërinë tonë dhe të mësojmë të jemi më të edukuar, më të arsimuar, dhe të mos e marrim mbi vete rolin e Zotit dhe të bëjmë dhunë në emër të fesë. Neve na mjafton kontrolli i Zotit. Të jesh maqedonas nuk është as privilegj, as dënim; e njëjta vlen edhe të jesh shqiptar; i krishterë ose mysliman. Kurani thotë: “O ju njerëz, vërtet Ne ju krijuam juve prej një mashkulli dhe një femre,  ju bëmë popuj e fise që të njiheni ndërmjet vete, e s’ka dyshim se tek Allahu më i ndershmi ndër ju është ai që më tepër është ruajtur (nga të këqijat), e Allahu është shumë i ditur dhe hollësisht i njohur për çdo gjë.”

Unë sinqerisht shpresoj në kohëra më të mira,  në të cilat do të lihen të qetë feja dhe besimtari.

 
TË FUNDIT
image
“Ivanov nuk ka strategji për sigurinë e vendit”
Presidenti Gjorge Ivanov nuk ka strategji preventive për ruajtjen e sigurisë dhe stabilitetit të shtetit. Prandaj, gjatë dy mandateve të tij, ai ka thirrur mbledhje...
image
Ndahen çmimet e edicionit të 18 të Panairit të Librit në Tiranë
Parid Teferiçi është vlerësuar si autori më i mirë i vitit 2015 në edicionin e 18 të Panairit të Librit, për vëllimin me poezi “Largësi...
image
Partia e Trajanovit braktis VMRO-në
Lidhja Demokratike del nga koalicioni me VMRO-DPMNE-në. Kreu i sajë Pavle Trajanov tha se partia e tij ka kapacitet të mjaftueshëm që të përballet vetë...
image
BDI e PDSH nuk komentojnë për koalicione të mundshme
Katër partitë më të mëdha parlamentare, VMRO DPMNE, LSDM, BDI e PDSH ende nuk kanë filluar të mendojnë për koalicione parazgjedhore për zgjedhjet e ardhshme....
image
Pesë policë turk plagosen në përleshjet me DAESH në Gaziantep
Pesë policë turq janë plagosur pasi mbrëmë vonë ndaj tyre një sulmues nga Shteti Islamik ka hapur zjarr, pas çka e ka aktivuar mjetin shpërthyes,...
image
Meri Nikollova: Nesër fillon greva në burgjet
Nga dita e hënë të burgosurit nga të gjitha burgjet e vendit pritet të fillojnë grevën e përgjithshme të urisë, pasi nuk u pranua iniciativa...
image
Janë identifikuar 103 trupa të viktimave në Paris
Kryeministri francez Manuel Vals sot deklaroi se janë identifikuar trupat e 103 viktimave të sulmeve terroriste në Paris dhe se edhe 20 deri 30 të...
image
Demolohet përsëri xhamia e Kriva Pallankës
Përsëri demolohet xhamia e Kriva Pallankës. Huliganë të panjohur kanë thyer dritaret dhe inventarin e brendshëm. Në një reagim me shkrim kryetari i Partisë për...
image
Liverpooli kërkon dy lojtarë të Kombëtares (Foto)
Liverpooli është duke u interesuar për dyshen e kombëtares bekim Balaj dhe Odise Roshi Trajneri i Liverpoolit, Jurgen Klopp është duke menduar që të transferoj dyshen...
image
VMRO: LSDM në zgjedhje do ta paguaj nënçmimin e qytetarëve
VMRO-DPMNE i është përgjigjur komunikatës së LSDM-së, në të cilën partia opozitare akuzoi kryeministrin Nikolla Gruevski se po i shpenzon dy muajt e fundit për...
image
Erdogan - Obama: Intensifikim i luftës së përbashkët kundër terrorizmit
Presidenti i Turqisë, Recep Tayyip Erdoğan dhe homologu i tij amerikan, Barack Obama, gjatë takimit të përbashkët në Antalia kanë biseduar për çështjet aktuale përfshirë...
image
Edhe Maqedonia me tela me gjemba
Këshilli për Sigurim mbrëmë mbajti seancë të cilën e kishte thirrur presidenti i Republikës së Maqedonisë, Gjorgje Ivanov, për shkak të situatës së sigurisë pas...
image
LSDM: Mandati i Gruevskit po përfundon me premtime boshe
“Nikolla Gruevski po shpenzon dy muajt e fundit të mandatit të tij si kryeministër për qëllime zgjedhore. Çdo ditë e dëgjojmë Nikolla Gruevskin se si...
image
Qytetërimi pa Njeri
Latif MUSTAFA Përmasa e një qytetërimi është krijimi i sigurisë fizike dhe ontologjike të qytetarit të saj. Shpesh ndodhë që në kohë oscilimeve edhe më të...
image
Sulejman Rexhepi dënon ashpër aktet terroriste në Francë
Kryetari i Bashkësisë Fetare Islame të Maqedonisë, Sulejman Rexhepi, dënoi ashpër aktet terroriste në Paris, si dhe shprehu ngushëllime drejtuar presidentit dhe popullit të Francës,...
image
Identifikohet sulmuesi i parë në Paris
Hetuesit francezë kanë mundur të identifikojnë këtë të diel njërin prej sulmuesve në Paris që lanë të paktën 129 persona të vdekur. Bëhet fjalë për shtetasin...
image
Shkup, nesër një pjesë e qytetit në errësirë
Sipas Qendrës Rajonale për Menaxhim me Kriza nga Qyteti i Shkupit, ndërprerja elektrike do të bëhet për shkak të intervenimeve teknike në elektro-sistem. Konsumatorët e rrymës...
image
Në prag të protestave, "plastifikohet" Qeveria (Foto)
Opozita kosovare ka paralajmëruar se do të mbajë protestë më 28 nëntor, për të kundërshtuar marrëveshjen për Asociacionin dhe atë për Demarkacionin me Malin e...
image
Ja si u përleshën sulmuesit dhe policia në Francë
Një video është publikuar në të cilën shihet se si policia franceze përleshet me sulmuesit jashtë sallës së koncerteve në Bataclan këtë të premte. Në...
image
Prej sot makinat duhen të kenë pajisje dimërore
Prej sot fillon të vlejë detyrimi ligjor për posedim të pajisjes dimërore në automjetet. Për shoferët e automobilave, xhipave dhe kamionëve të lehtë është e...
image
Vdes një person nga tensioni i lartë i Rrymës
Një person ka mbetur nga shenja jete në Pejë, pasi gjatë punës në një pullaz të një shtëpie ka prekur telin e rrymës të tensionit...
image
Halimi: Reforma në drejtësi, jo për ta asgjësuar atë
Deputeti i Partisë Demokratike, Eduard Halimi shpjegoi shkurtimisht arsyet se përse opozita kundërshton disa pikë të draftit të propozuar për reformë në drejtësi. Përmes një deklarate...
image
Parashikimi i motit
Moti sot në Maqedoni do të jetë me diell dhe erë të lehtë të kohëpaskohshme. Temperaturat e ditës do të lëvizin prej 11 deri më...
image
Dramë në Probishtip: Përleshen fqinjët mes vete, tre të lënduar
Gjatë ditës së djeshme në fshatin Gajranci të Probishtipit, R.K (59) ka vërejtur se është dëmtuar rrethoja e oborrit të tij. Ai ka supozuar se...
image
(VIDEO) Lëvizja BESA: Likova, muri i kalasë së shqiptarëve
Lëvizja BESA sonte në Komunën e Likovës formoi Këshillin Nismëtar Komunal. Në këtë ngjarje ishin të pranishëm edhe disa nga anëtarët e kryesisë qendrore të...
image
(VIDEO) Raufi: Janeva sa më shpejtë ta shqyrtojë "Monstrën"
Avokatët e rastit “Monstra” presin që Prokurorja Speciale, Katica Janeva, do t’i përgjigjet kërkesës së tyre dhe rastit “Monstra” t’i jepet prioritet që të shqyrtohet...
image
Arrihet marrëveshja për Sirinë!?
Një qeveri tranzicioni brenda gjashtë muajsh për të kaluar në aprovimin e një Kushtetute të re dhe në zgjedhje nën mbikëqyrjen e OKB-së brenda 18...
image
Opozita në tubim protestues më 28 Nëntor
Njëra nga tri subjektet opozitare, Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës, ka konfirmuar se bashkë me dy partitë opozitare, Lëvizjen "Vetëvendosje" dhe "Nismën për Kosovën", janë...
image
“Pogba në Barcelonë vetëm çështje kohe”
Mesfushori i Juventusit, Paul Pogba është një nga futbollistët më të kërkuar në merkatot e fundit. Një interesim të madh për shërbimet e tij kanë shprehur...
image
A duhet lënë bateria të harxhohet plotësisht për ta rimbushur?
Miti që bateria nuk duhet rimbushur përderisa ka ende energji brenda saj, rezulton të jetë jo i vërtetë. Sot shumica e baterive nuk harxhohet plotësisht në...
image
“Shqiptarët kërkojnë azil për të përfituar para”
Ata nuk kanë asnjë shans për leje qëndrimi, refuzohen shpesh herë nga Gjermania, por qindra prej tyre vazhdojnë të mbajnë shpresën për të përfituar azil...
image
“A i dini emrat e dhjetë shkrimtarëve shqiptarë të Kosovës?”
Shkrimtarët shqiptarë të Kosovës, janë fshehur nga publiku, rrinë si në faj dhe vazhdojnë njëfarë autokomunikimi absurd, lexojnë vetëm atë që e shkruajnë vetë. Duket sikur u është bjerrë guximi, u janë bjerrë idealet. ...
image
Pas sulmeve në Paris, Polonia ua mbyll derën refugjatëve!
Konrad Szymanski, i cili u emërua si ministrër i Marrëdhënieve me Europën pas zgjedhjeve të mbajtura në Poloni dhe i cili pritet që të fillojë...
image
Në Shkup u zhvillua marshi "Refugjatë pa kufij"
Në Shkup u zhvillua marshi i tolerancës me moton "Refugjatë pa kufij". Në këtë marsh morën pjesë ambasadorja e Francës në Maqedoni, Laurence Auer, përfaqësues...
image
Matiç kërcënon lojtarët dhe trajnerin
Mesfushori i Chelseat, Nemanja Matiç ka kërcënuar bashkëlojtarët e tij të kombëtares së Serbisë se do të largohet nga kombëtarja nëse sjellja e tyre nuk...

Komente (0 dërguar)

gjithsej: | shfaqen:

Dërgoni komentin

  • Bold
  • Italic
  • Underline
  • Quote

Shkruani kodin e fotos:

Captcha
Tjera nga INTERVISTA
Previous
image
Milazim Krasniqi: Dalja nga politika si dalje nga uji i ndotur
“Organizimi politik i serbëve në veri, që nga viti 1999 mori formën e një autonomie politike, me elemente irredentizmi. Për ta penguar shkëputjen e plotë të veriut, komuniteti ndërkombtar organizozi negociata në Bruksel, me synimin që ta bënte riintegrimin e atij territori në shtetin e Kosovës. Marrëveshjet e Brukselit formalisht e kanë arritur këtë objetiv, pra e kanë penguar shkëputjen e veriut”, thotë Krasniqi. ...
image
Presidenti Nishani: Nuk ka platformë shtetërore për Shqipërinë e Madhe
Presidenti i Shqipërisë, Bujar Nishani në një intervistë ekskluzive për Anadolu Agency (AA) është ndaluar në disa çështje, si tek ndërtimi i autostradës Nish-Prishtinë-Durrës, gazsjellësi...
image
Bardhi: Çfarë mëkati ka vendi ynë mbi të cilin vetëm kryqe e xhami ndërtojmë pa Zot dhe pa dashuri?
Teologu më eminent islam në Maqedoni, Ismail Bardhi, në intervistën për PRESS 24 thotë se radikalizmi nuk është produkt i fesë, por i kohës dhe...
image
Sulejmani: Çfarë Maqedonie dhe çfarë maqedonas duan shqiptarët?!
“Para një pajtimi shqiptaro-serb që do të reflektojë edhe në Maqedoni, shqiptarët duhet të dinë se çfarë Maqedonie dhe maqedonas duan. Pasi shtetet përreth i kanë definuar këto pozicione, pse shqiptarët të mos e kenë qëndrimin e tyre? Nëse pozicioni i Greqisë mund të definohet si: Maqedoni PO, por maqedonas JO, ai i Bullgarisë si një popull me dy shtete, gjegjësisht dy shtet një gjuhë, serbët dy shtete me një kishë, pyetja që shtrohet është: çfarë Maqedonie dhe çfarë maqedonas duan shqiptarët?”, thotë Sulejmani....
image
Intervistë me Stojan Andov për SHENJA: Maqedonia po zhytet në krizë
"Mendoj se kulminacioni i krizës do të ndodh në muajin mars, por vlerësoj se kriza do të zgjasë më tepër, kjo varet se në cilin drejtim do të shkoj. Këtu ka më shumë skenarë, një prej skenarëve të mundshme i cili po flitet nga disa qarqe këtu dhe në Evropë dhe po sugjerohet, është skenari i Shqipërisë, të ulen deputetët e qeverisë dhe opozitës, siç ishte rasti me deputetët në Shqipëri, dhe në Bruksel me pjesëmarrje të deputetëve të Parlamentit Evropian", thotë Andov....
image
Intissar Kherigi për SHENJA: Ekstremizmi ushqen ekstremizmin
Intissar Kherigi është aktiviste e të drejtave të njeriut. Me prejardhje është tuniziane. Jeton në Angli që nga mosha 8-vjeçare. Ajo shpërngulet atje në fund të viteve 80-ta së bashku me familjen e saj, shkaku i represionit të ushtruar nga diktatori Ben Ali ndaj babait të saj Rashid el-Ganushi. Punon dhe vepron në Londër, ndërsa kohëve të fundit edhe në Paris. Parapëlqen të identifikohet si “apolitike”, edhe pse jeta e familjes së saj është e përndjekur nga fati politik. Ajo është aktive në mbrojtjen e qytetarëve evropianë, të cilët janë pre e islamofobisë dhe udhëheq organizatën e studentëve myslimanë FEMYSO. Ka studiuar drejtësinë “King College”, “Cambridge” dhe pastaj ka specializuar në të drejtat e njeriut në universitetin “London School of Economics”. Kherigi ka punuar në Parlamentin Britanik, në Kombet e Bashkuara në Nju-Jork dhe Parlamentin Evropian në Bruksel. Po ashtu është aktive edhe në botën intelektuale – shpesh shkruan opinione për mediat prestigjioze, si “Guardian”, “Al-Jazeera” dhe të tjera. Me rastin e sulmeve terroriste në Paris, revista SHENJA ofron intervistë ekskluzive me të, përmes së cilës Intissar Kherigi bën deekonstruktimin e sulmit dhe interpretimin nga një këndvështrim tjetër të sulmit përkitazi me interpretimet konvencionale, problemet Perëndim-Islam dhe tendencat për ta futur në rrezik diversitetin në Evropë. ...
image
Elvis Hoxha: Politiciteti i shqiptarit duhet të jetë patriotizmi
“Asnjë perandori, sado e shprehur në njësinë e vet, nuk ka mundur të krijojë njësinë tonë, sepse ne nuk kemi punuar për një gjë të tillë. Imagjinoni ta bëjë Europa e Brukselit, një Europë teknokratësh që njohin shumë pak nga dinjitetiti i supozuar i historisë së Europës. Bashkim i shqiptarëve do të ishte masa më dëftuese e cilësisë së bashkimit të Europës dhe jo e anasjellta”, thotë Elvis Hoxha....
image
Jacobson: Koalicionin nuk ua sollëm ne
Ambasadorja amerikane në Kosovë, Tracey Ann Jacobson, në një intervistë për Zërin e Amerikës, thotë se marrëveshja për koalicionin qeverisës ndërmjet Partisë Demokratike dhe Lidhjes...
image
Drashkoviq: Pavarësia e Kosovës është realitet
"Vizita e kryeministrit të Shqipërisë Edi Rama është historike. Ndërsa për mosmarrëveshjet eventuale mes Ramës dhe Vuçiqit, nuk ia vlenë të flitet fare", pohon në...
image
Softiq për SHENJA: ISIS-i, problemi më serioz në Lindjen e Mesme
“Fakti që ISIS-i nuk i kundërvihet okupimit izraelit të Palestinës, është vetëm një argument se ISIS-i nuk është i pavarur dhe, në masë të madhe, varet nga financat dhe armatimi, të cilin ia mundësojnë shtetet arabe të Gjirit dhe SHBA-të, kështu që është qartë se ky formacion ekstrem është me një pjesë të madhe një kukull për pastrimin e llogarive me armiqtë e ndryshëm”, thotë Softiq. ...
image
Do të pajtohemi atëherë kur Serbia ta njohë Kosovën
"Kosova nuk është zemra e Serbisë, të cilën ajo nganjëherë dëshiron ta ndajë, por e vërteta e Serbisë të cilën ajo gjithmonë dëshiron ta ndrydhë. Konflikti nuk është rezultat i asaj që nuk jemi njoftuar dhe tash na duhen takimet dhe dialogu, sikur që mendojnë disa në Bruksel, por pasojë e interesave të kundërta", thotë Kurti....
image
Zekolli për SHENJA-n: Padrejtësinë mund ta shndërrojmë në përparësi
"Në fakt, prezenca e SHBA-së deri më tani ka qenë në një masë “anormale” dhe tani kthehet në binaret e normales, konform gjendjes në rajon, prioriteteve amerikane dhe rivënies në binarë të raporteve mes vendeve të rajonit. Të gjitha vendet në rajon janë në, një formë ose tjetër, pjesë e sistemeve perëndimore të sigurisë dhe bashkëpunimit, me përjashtim të Serbisë, tani për tani...", thotë Zekolli....
image
Qosja për ISIS-in, radikalizmin katolik, Dom Lush Gjergjin...
Nuk kam pritur që në Kosovën e quajtur demokratike do të burgoset ndonjë shqiptar a qytetar tjetër për thirrje gojore për rezistencë. Arkitekti a piktori...
image
Bardhi: Po krijohet “mit” i llojit të ISIL-it
“Kjo në fillim ma përkujtoi ish-Jugosllavinë. Besoj se ju kujtohen akuzat e llojit serb: tërë Kosovën, gjegjësisht politikanët e mëdhenj dhe të vegjël i akuzuan me radikalizëm, fundamentalizëm e xhihadizëm dhe të ngjashme. A ishte e vërtetë? Jo! Por, kjo nuk është rastësi, dhe me këtë mendoj se edhe prapa këtyre burgosjeve të tashme qëndron një urdhër nga dikush jashtë interesit të Kosovës dhe popullit të saj. A thua vallë ishte rastësi burgosja me pretekstin “marksistë-leninistë” në ish-Jugosllavi? Gjithsesi jo, por më e keqja është se nga ato burgosje u krijua miti i “flijimit”, ajo u trupëzua në formën e “heroit”. Me çka? Me diçka qesharake për të cilën vetë ata sot turpërohen. Ja, kjo do të thotë burgosje e planifikuar ose manipulim. Edhe këtu në rastin e burgosjeve të fundit kemi një manipulim të madh, ku po krijohet një “flijim”. A mos vallë rishtas do të krijohen heronj?”, thotë Bardhi....
image
Kurti: Thaçi, e keqja më e madhe...
Intervistoi: Mira Kazhani Mira Kazhani: Zoti Kurti, ju po hyni në qeverisje me njerëz dhe parti që deri dje jo vetëm i keni kritikuar, por keni...
Next

Votoni këtë tekst
0